نور السیره 2

جامع منابع تاریخ اسلام

• متن کامل 83 عنوان کتاب فارسی و عربی در 410 جلد در زمینه:
  تاریخ اسلام، سیره نبوی، حاکمان و پادشاهان، جغرافیای بلاد، انساب و شرح حال

• ارائه قابلیتهای فنی و محتوایی کارآمد و متنوع در بخشهای اصلی برنامه (کتابخانه، تاریخ نامه و نگارخانه)

• استخراج مفاهیم تاریخی در 10 گروه اصلی

• 23 عنوان ترجمهفارسی از کتب مهم تاریخی به همراه متن اصلی آنها

• متن کامل قرآن کریم و ترجمه فارسی آن با امکان جستجو

• امکان مقایسه متون برنامه با یکدیگر

• ارائه متون ارزشمند تاریخی قرن سوم تا قرن نهم هجری

• دسترسی به نقشه های تاریخی ، تصاویر و شجره نامه های متعدد

• ارائه دو محیط مستقل کاربری

• لغت نامه لسان العرب

• امکانات جدید پژوهشی با کاراییهای گسترده و مفید

محتوای برنامه

نمایش متن

نمایش متن کامل 83 عنوان کتاب تاریخی در 410 جلد، از جمله: تاریخ طبری، الکامل، انساب الاشراف، تاریخ ابن خلدون، تاریخ الاسلام ذهبی، تجارب الامم، البدایة و النهایة، اسد الغابة، المغازی، معجم قبائل العرب، السیرة النبویة، الانساب، الفتوح، المنتظم، امتاع الاسماع، الطبقات الکبری، تاریخ الیعقوبی، مروج الذهب و احسن التقاسیم

محتواى برنامه

1ـ معجم الفاظ 6 عنوان كتاب تاریخى به نامهاى:

ـ تاریخ الیعقوبى تالیف احمد بن ابى یعقوب در 2 جلد

ـ الاخبار الطوال تالیف ابو حنیفه احمد بن داود الدینورى در 1 جلد

ـ تاریخ الطبرى تالیف محمد بن جریر الطبرى در 11 جلد

ـ تاریخ خلیفة بن خیاط در 1 جلد

ـ ترجمه تاریخ یعقوبى توسط محمد ابراهیم آیتى در 2 جلد

ـ ترجمه الاخبار الطوال توسط محمود مهدوى دامغانى در 1 جلد

2ـ دائرة المعارف

ـ شامل 12 مدخل و 56 فهرست از دو كتاب تاریخ یعقوبى و الاخبار الطوال‏كه براى دانش پژوهان و محققان در شعب مختلف تاریخ راهگشا و سودمند مى‏باشد.

ـ كتاب ارزشمند لسان العرب در برنامه قرار دارد و این قسمت از برنامه‏مى‏تواند به نحو استقلالى نیز مورد استفاده قرار گیرد.

امکانات پیشرفته

• دسترسی به متن مورد نظر از طریق فهرست درختی و گزینشی

• مرتب سازی و محدود کردن کتب برنامه به وسیله دامنه کتابی، جلدی و فرمتی

• استخراج مفاهیم تاریخی در 10 گروه اصلی شامل: آیات، مفاهیم، نامها، جغرافیا، زمان، تشکلها، رویدادها، نصوص، ادبیات و موضوعات دیگر

• قابلیت افزودن الفاظ کتب و نمایه های شخصی به فهرست نمایه های برنامه

• مقایسه متون عربی و ترجمه فارسی آنها

• امکان مقایسه دو متن مختلف از یک یا دو کتاب با یکدیگر

• جستجوی ساده و پیشرفته در متن و فهرست

• دسته بندی کتب برنامه با عناوینی چون: جغرافیا، تاریخ عمومی، شرح حال، سیره نبوی و انساب

سایر امکانات

• ارائه بخش نگارخانه در سه محور: تبارنامه، نقشه و تصویر

• دسترسی به 733 شجره نامه، 57 نقشه و 101 تصویر تاریخی با امکان جستجو در عناوین و نامها

• بازگشت به مراحل طی شده در برنامه به وسیله قابلیت "وضعیت قبلی و بعدی"

• امکان استفاده از اطلاعات تقویمی روز جاری بر اساس سه تقویم: هجری شمسی، هجری قمری و میلادی

• امکانات متنوع پژوهشی مانند: حاشیه نویسی، نمایه زنی، علامت گذاری و رنگی کردن متن

• انتقال متن به یادداشت با امکان ذخیره ، ویرایش و چاپ

• انتقال مستقیم متن و فهرست انتخابی به محیط Ms-Word و بر عکس

• اطلاعاتی درباره کتب برنامه و مؤلفان آنها

نور السیره نسخه 1
دائرة‏المعارفى از مهم‏ترین كتب تاریخ

تاریخ، صحنه ‏اى است پر تحرك براى نمایش حقیقتى كه حاصل آن عبرت‏پذیرى براى صاحبان خرد و اندیشه است. در این میان، تاریخ انبیا و اولیا علیهم‏السلام ، بیان آغاز و زوال دولتها و امّتها و اوج و افول قدرتها و حكومتها، چشم‏اندازى از حیات دینى را فراهم مى‏آورد كه الگویى ارزشمند براى فرزانگان و اندیشمندان مى‏باشد تا آن كه همواره از گذران تاریخ به جاودانگى، خداپرستى و هدفمندى هستى دست یابند.

با توجه به این حقیقت كه حجم گسترده‏اى از آگاهیهاى مورد نیاز پژوهشگرانِ رشته‏هاى مختلف، در میان متون تاریخى جاى گرفته است، مركز تحقیقات كامپیوترى علوم اسلامى به كار تهیه نرم‏افزار «نور السیرة» همت گماشت. این لوح فشرده كه در دو بخش عمده كتابهاى تاریخى و دائرة المعارف تاریخ اسلام تهیه و تنظیم گردیده است، مسیر پژوهشهاى تاریخى را به شكل مطلوبى سامان بخشیده است.

در این برنامه 6 عنوان كتاب معتبر تاریخى ارائه شده است كه عبارتند از:

1) تاریخ یعقوبى، 2 جلد، احمد بن ابى یعقوب، متوفاى 284 هجرى. این اثر از معتبرترین و قدیمى‏ترین متون تاریخى عصر اسلام محسوب مى‏شود كه از زمان هبوط آدم علیه‏السلام آغاز شده و پس از آن به ظهور اسلام رسیده و حوادث آن را تا سال 259 ه . ق ادامه داده است. شیوه نگارش در این كتاب، ترتیب تاریخى است.

2) الأخبار الطّوال، 1 جلد، احمد بن داود دینورى، متوفاى 282 هجرى. «اخبار الطوال» از نخستین آثارى است كه در تاریخ عمومى اسلام و ایران تألیف یافته است كه با شرح زندگانى فرزندان آدم علیه‏السلام آغاز شده و با مرگ معتصم (سال 227 هجرى) پایان مى‏یابد.

3) تاریخ طبرى، 11 جلد، محمد بن جریر طبرى، متوفاى 310 هجرى. تاریخ الأمم و الملوك، مشهور به تاریخ طبرى، مهمترین تاریخ‏نامه روایى و سال‏شمار اسلامى است كه در دو بخش پیش از اسلام و پس از اسلام تنظیم گردیده است.

4) تاریخ خلیفة بن خیاط، 1 جلد، خلیفة بن خیاط بن ابى هبیرة العصفرى، متوفاى 240 هجرى. این كتاب، قدیمى‏ترین اثرى است كه به صورت سال‏شمار به زبان عربى نگاشته شده است و روش مؤلف، ارائـه اخبار به همراه ذكر سلسله اسناد مى‏باشد. از این رو، روش او در بیان تاریخ، روش حدیثى است.

5) ترجمه تاریخ یعقوبى، 2 جلد، مترجم محمد ابراهیم آیتى.

6) ترجمه اخبار الطّوال، 1 جلد، مترجم محمود مهدوى دامغانى.

امكانات برنامه

1ـ دائرة المعارف

بخش دائرة المعارف براى دانشجویان و محققانى كه در رشته‏هاى مختلف دانش ِ تاریخ پژوهش مى‏كنند، بسیار راهگشا و سودمند است. در این قسمت، 12 مدخل و 56 فهرست از دو كتاب تاریخ یعقوبى و الأخبار الطوال ارائه شده است. مدخلها و فهرستهاى عرضه شده در این نسخه از نور السیره عبارتند از:

1/1ـ آیات:این مدخل شامل فهرست «آیات، نام سوره‏ها و جمله‏هاى اقتباس شده از آیات قرآن كریم» مى‏باشد.

2/1ـ نصوص:این قسمت شامل فهرست «روایات، خطبه‏ها، وصایا، آثار، پیمانها و اخبار غیبى و پیشگوییها»ى موجود در متون تاریخى است.

3/1ـ ادبیات: پنج فهرست «اشعار، مرثیه‏ها، امثال و حكم، رجزها و الفاظ فارسى» كه در كتب تاریخ به كار برده شده، در این مدخل وجود دارد.

4/1ـ زمانها: در این بخش چهار فهرست «تقویم تاریخ، ایام هفته، تولدها و وفاتها و اطلاعات نجومى» كه در متون تاریخى به كار رفته ارائه گردیده است.

5/1ـ رویدادها: فهرست وقایع و رویدادهاى مهم مانند فتوحات، جنگها، زلزله‏ها، سیلها، قحطیها و... در این مدخل گنجانده شده است.

6/1ـ مكانها: دانش و مفاهیم جغرافیا و نیز نام مكانها در این قسمت فهرست شده‏اند.

7/1ـ گروهها: این مدخل شامل سه فهرست «قبایل و امم، ادیان و فِرَق و گروههاى سیاسى ـ اجتماعى» كه از آنها در متون تاریخى نام برده شده، مى‏باشد.

8/1ـ نامها: هشت فهرست «كتابها، فقیهان، راویان، مؤلفان، شاعران، صاحب منصبان، اشیا و القاب و انساب» در این مدخل وجود دارد كه كاربر از طریق آن در كتب تاریخ به فهرستهاى مذكور دسترسى پیدا مى‏كند.

9/1ـ مفاهیم: در این مدخل 14 فهرست در باره مفاهیم «دینى ـ كلامى، عبادى، خرافى و علوم غریبه، سیاسى، قضایى، اقتصادى، مشاغل و حرف، فرهنگى، تمدّنى، اخلاقى، آداب و سنن، خانواده و زنان، نظامى و ادارى» فراهم آمده است كه كاربران را جهت پژوهش در حوزه مفاهیم یارى مى‏رساند.

10/1ـ متفرقه: فهرست «قیافه‏ها، خوابها، نخستینها و آمار و ارقام» كه در كتب تاریخى مطرح شده، در این مدخل گردآورى شده است.

11/1ـ نمایه‏ها: مجموعه نمایه‏هاى مداخلِ «نامها، رویدادها، مفاهیم، مكانها و گروهها» در این قسمت جمع آمده است. از این رو، مفصّل‏ترین مدخل در بخش دائرة المعارف، عنوانِ نمایه‏ها مى‏باشد.

12/1ـ تصاویر: عكسهاى مكانها و مساجد و نقشه مكانها، راهها، جنگلها و دولتها در 6 فهرست مستقل آمده است. حدود 220 عكس و نقشه متنوع از سه كتاب «مدینه‏شناسى، ج اوّل»، «اطلس تاریخ اسلام» و «المعالم الأثیرة فى السّنة و السیرة» استخراج شده است كه تا سه مرحله امكان بزرگنمایى آنها فراهم مى‏باشد.

2 ـ محیطهاى كاربرى

از ویژگیهاى مهم و چشمگیرى كه بر محیط برنامه حاكم مى‏باشد این است كه به هنگام انتخاب یكى از بخشهاى اصلى برنامه (متن، جستجو و دائرة المعارف) به طور همزمان، امكان انتخاب پنج محیط «متن، جستجو، دائرة المعارف، لغت‏نامه و یادداشت» در اختیار كاربر قرار مى‏گیرد و در هر محیط تا هر سطح تحقیقاتى كه كاربر به پیش مى‏رود، با حفظ محیط جارى مى‏تواند محیطى موازى با این محیط را در گزینه‏هاى دیگر برگزیند.

3 ـ جستجو

جستجوهاى بسیط و مركب بدون نیاز به تایپ كلمات و عملگرهاى جستجو در این برنامه فراهم گردیده است. ضمن این كه پژوهشگر مى‏تواند فهرست كلمات عربى و فارسى را به تفكیك و نیز فهرست پیراسته كلمات عربىِ كتاب را مشاهده نموده و به دلخواه، هر یك را جهت جستجو گزینش كند. بازسازى فهرستها با تغییر دامنه جستجو به وسیله گشودن یا بستن هر یك از كتابها از ویژگیهاى مهمّ این نرم‏افزار مى‏باشد. علاوه بر این، پس از فرآیند جستجو مى‏توان به متن مورد نظر دسترسى پیدا نمود.

4 ـ مقایسه و ترجمه

كاربر مى‏تواند جهت مقایسه دو متن مختلف از گزینه «مقایسه» استفاده كند. این قسمت، جهت مقایسه دقیق متون براى محققان طراحى شده است. مشابه این قابلیت، در گزینه «ترجمه» فراهم آمده كه مى‏توان به وسیله آن، ترجمه فارسى و یا عربى هر صفحه از كتاب «تاریخ یعقوبى» و «الأخبار الطّوال» را به صورت همزمان و بدون جستجو، در ذیل متن عربى و یا فارسى مشاهده نمود.

5 ـ لغت‏نامه

جهت دسترسى آسان محققان به لغات نامأنوس كه در كتب تاریخى اندك نیستند، كتاب ارزشمند لسان العرب در برنامه قرار گرفته است.

6 ـ سایر امكانات

به منظور استفاده كامل پژوهشگران از نرم‏افزار نور السیرة، امكان یادداشت‏بردارى از هر یك از قسمتهاى برنامه فراهم شده است.

شماره ثبت در کتابخانه ملى 260/78

کتب استفاده شده در نرم افزار نورالسیره